Paznokcie są to zrogowaciałe płytki 0 gładkiej lekko wypukłej powierzchni, pokrywające grzbietowe powierzchnie końcowych paliczków dłoni i stóp. Paznokcie rosną, przesuwając się po tzw. łożysku
paznokcia, z szybkością ok. V-,0 mm dziennie. Całkowity odrost paznokcia trwa nieco ponad 3 miesiące. Paznokcie palców dłoni rosną 2—3 razy szybciej od paznokci palców stóp. We wczesnym dzieciństwie
w starszym wieku odbywa się to wolniej.Płytka paznokciowa nie zawiera barwnika.Różowe zabarwienie nadaje jej sieć naczyń krwionośnych skóry, znajdująca się pod płytką. Mniej ukrwiona część łożyska pod nasadą paznokcia tworzy na tej części płytki jaśniejszy półksiężycowaty wycinek zwany łękotką. Brzeg fałdu skóry, spod którego wyrasta paznokieć, tzw. skórka,ściśle przylegając do powierzchni płytki chroni przed zanieczyszczeniem i zakaże
niem głębiej położoną część łożyska, zwaną macierzą paznokcia, z której wyrasta paznokieć. Nieostrożne, zbyt głębokie wycinanie skórek pozbawia macierz tej ochrony i grozi zakażeniem. Powinno to być raczej zastępowane obsuwaniem skórki do tyłu, np. tępym brzegiem pilnika dopaznokci.
Na skórze człowieka występuje kilka rodzajów włosów, różniących się wyglądem, grubością, długością i szybkością wzrostu. Najmniejsze, miękkie, słabo widoczne, tzw. meszek, rosną na prawie całej powierzchni skóry. Zawierają one bardzo małe ilości melaniny. Zupełnie inny charakter mają włosy brwi, rzęs oraz wyrastające w starszym wieku, zwłaszcza u mężczyzn, włosy w otworach nosowych i u wejścia do zewnętrznych przewodów słuchowych. Są grubsze i osiągają długość do 10 a czasem ponad 10 mm. Odmienne cechy ma także owłosienie dołów pachowych i wzgórka łonowego. Włosy na skórze głowy rosną z przeciętną szybkością 1,0—1,5 cm na miesiąc przez 3—5 lat, po czym wypadają. Przy końcu tego okresu tworzą się na dnie mieszków nowe włosy, które zastępują poprzednie. Najszybciej rosną włosy w wieku 15—30lat, znacznie wolniej na starość. Dziennie człowiek traci 50—100 włosów, co jest zjawiskiem normalnym. To fizjologiczne wypadanie włosów może się nasilić po porodzie, a także w przebiegu niektórych chorób lub po silnych przeżyciach psychicznych.
Przydatki skóry
Nazwą przydatki skóry określa się: włosy, paznokcie, gruczoły potowe i gruczoły łojowe.
Włosy wyrastają z zagłębień zwanych mieszkami włosowymi, które są rozmieszczone na całej powierzchni skóry z wyjątkiem dłoni, podeszew oraz bocznych powierzchni palców. Gęstość owłosienia, grubość włosów, szybkość ich wzrostu w różnych miejscach ciała zależy od płci i wieku, gdyż jest to związane z okresami działalności gruczołów wytwarzających hormony.
Tkanka podskórna jest najgłębiej położoną warstwą skóry utworzoną z sieci włókien łącznotkankowych wypełnionej zrazikami tłuszczu. Tu mieszczą się większe naczynia krwionośne i chłonne oraz nerwy i gruczoły potowe. Dzięki takiej budowie tkanka podskórna spełnia rolę elastycznej warstwy podporowej dla skóry.
Skóra nie tylko stanowi barierę chroniącą organizm przed szkodliwym działaniem bodźców mechanicznych, chemicznych, cieplnych i wnikaniem bakterii chorobotwórczych, lecz odgrywa także czynną rolę w ogólnej przemianie materii. Skóra mianowicie bierze udział w ważnych procesach życiowych, jak: wymiana tlenu i dwutlenku węgla (tzw. oddychanie skórne), przemiana wodna, mineralna, białkowa i witaminowa.
Szczególnie ważną rolę odgrywa skóra w wodnej gospodarce organizmu, z tym że woda stanowi 45—60% wagi całego ciałaa 75% tej ilości znajduje się w mięśniach i skórze, z tego w skórze 20%. Wydalanie wody z organizmu przez skórę odbywa się w sposób ciągły, niepostrzeżenie, podobnie jak z oddechem i okresowo z potem.
Przed nadmierną utratą wody z organizmu oraz jej przenikaniem do skóry chroni nieprzepuszczalna warstwa naskórka. Ograniczone wchłanianie wody z otaczającego środowiska przez skórę odbywa się głównie przez ujścia gruczołów łojowych i mieszków włosowych. Przez mieszki włosowe przenikają w głąb skóry również ciała tłuszczo watę.
Skóra właściwa stanowi warstwę środkową, najgrubszą. Jej głównym składnikiem jest gęsta sieć włókien tkanki łącznej, przeplatających siew różnych kierunkach. Odznaczają się one znaczną sprężystością i rozciągliwością, co zapewnia skórze odporność na ucisk i podatność na rozciąganie (tycie, obrzęki itp.). W tej warstwie również znajdują się krwionośne naczynia włosowate i naczynia chłonne oraz zakończenia nerwów czuciowych, przewody wyprowadzające gruczołów potowych i mieszki włosowe wraz z gruczołami łojowymi.
Wytwarzany w naskórku barwnik — mela-nina — chroni głębsze warstwy skóry przed szkodliwym działaniem promieni nadfioletowych zawartych w świetle słonecznym. Pod ich wpływem ilość melani-ny w naskórku przejściowo zwiększa się (na tym polega m.in. opalanie się). Od zawartości melaniny w naskórku oraz od ilości krwi przepływającej w sieci naczyń krwionośnych skóry zależy jej zabarwienie. Różna zawartość melaniny jako cecha stała zależna jest od przynależności rasowej i w pewnym stopniu związana z barwą owłosienia (np. jaśniejsza skóra blondynów).
Zatrucia spowodowane ukąszeniem żmii zygzakowatej
Jady wężów zawierają substancje o charakterze enzymów o bardzo dużej toksyczności i różnorodnym działaniu na organizmy zwierzęce. Jad żmij u nas żyjących działa przede wszystkim na układ krążenia, wywołując objawy podobne do wstrząsu anafilaktycznego. Działa również bezpośrednio na mięsień sercowy, uszkadzając go, oraz na układ krzepnięcia, powodując skazę krwotoczną.
W miejscu ukąszenia i odśrodkowo od niego występuje bardzo szybko bolesny obrzęk, wybroczyny, zapalenie naczyń i węzłów chłonnych. Po kilkunastu minutach do godziny pojawiają się zawroty i ból głowy, nudności i wymioty, krwawienie niu. Ta warstwa naskórka ma duże znaczenie dla ochrony przed działaniem bodźców mechanicznych i czynników chemicznych.
Jady zwierzęce
Zatrucia jadami zwierzęcymi mają przebieg gwałtowny, ostry. W naszych warunkach geoklimatycznych praktyczne znaczenie mają zatrucia powodowane zwłaszcza przez owady (pszczoły, osy, trzmiele, szerszenie) oraz na skutek ukąszenia żmii.
Zatrucia spowodowane przez owady
Owady poprzez żądło wydzielają truciznę do rany. W składzie jadów znajdują się substancje hemolityczne, neurotoksyny, histamina, saponina. Jady działają tylko pozajelitowe.
m Objawy: w następstwie użądlenia najpierw występuje bolesny odczyn miejscowy: zaczerwienienie, obrzęk, bolesność. Czasem obserwujemy objawy ogólne; są to dreszcze, podwyższona temperatura ciała, bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, pokrzywka, obrzęk powiek, obrzęk błon śluzowych nosa, obrzęk nosa, stan astmatyczny, przyspieszenie tętna, bicie serca, duszność, zapaść, obrzęk płuc — porażenie oddechu. Zwykle objawy ustępują po 4—5 godzinach, choć niekiedy uczucie znużenia i bóle głowy mogą utrzymywać się przez kilka dni.
Pierwsza pomoc
Zwilżenie miejsca użądlenia amoniakiem, sodą, nadmanganianem potasowym (utlenienie trucizny), popiołem z papierosa (zasada), usunięcie żądła, nałożenie bańki ssącej, okłady ochładzające.
Zatrucie skopolaminą: nie występuje pobudzenie, a przeciwnie — występuje senność, otępienie psychiczne, wreszcie
śpiączka ze zniesieniem odruchów i zaburzeniami oddechu; objawy porażenia układu przywspółczulnego (rozszerzenie źrenic, suchość błony śluzowej) jak przy atropinie. Śmierć wskutek porażenia układu oddechowego.
Pierwsza pomoc
Węgiel leczniczy, prowokowanie wymiotów, sól glauberska. W razie wysokiej temperatury zapewnienie całkowitego spokoju, wilgotne zawijanie całego ciała.
Zatrucie atropiną: suchość w ustach,trudności połykania, rozszerzenie źrenic,porażenie akomodacji, przyspieszenie tętna, zaczerwienienie twarzy, gorączka,zmniejszenie potliwości, utrudnienie wydalania lub zatrzymanie moczu, niepokój,halucynacje, podniecenie ruchowe mogące dochodzić do szału, po czym następuje wyczerpanie, sen przechodzący w głęboką śpiączkę. Śmierć może nastąpić wskutek porażenia oddechu lub niewydolności krążenia.
Zatrucie surowcem roślinnym (wilczą jagodą i in.) może na początku spowodować wymioty, dalsze objawy jak wyżej.
